Praca na wysokości – przepisy BHP, wymagania i uprawnienia
Praca na wysokości należy do prac szczególnie niebezpiecznych – tak wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. Zazwyczaj kojarzy się nam ona z pracownikami wiszącymi na podnośnikach koszowych, linach przy ścianach wieżowca – myjącymi okna lub malującymi elewację. Warto jednak wiedzieć, że prace na wysokości nie muszą być aż tak brawurowe. Wykonują je bowiem czasem także np. budowlańcy czy magazynierzy. Sprawdź, jakich uprawnień wymaga praca na wysokości, od ilu metrów się ją liczy i jakich kompetencji może Ci dodać!
Czym jest praca na wysokości – definicja
Zacznijmy od wyjaśnienia kluczowej kwestii, czyli czym jest praca na wysokości. Jej opis znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W dokumencie tym przeczytasz, że jest to praca, którą wykonuje się na wysokości co najmniej 1 metra nad poziomem podłogi lub ziemi. Nie zalicza się do tego jednak zadań realizowanych na powierzchniach, które:
- są osłonięte ze wszystkich stron pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi do wysokości co najmniej 1,5 metra,
- zostały wyposażone w stałe konstrukcje lub urządzenia, które chronią przed upadkiem z wysokości.
Praca na wysokości – przepisy BHP to podstawa!
Prace na wysokości zaliczane są (według rozporządzenia ministerialnego) do grona prac szczególnie niebezpiecznych – z uwagi na duży stopień zagrożenia zdrowia, a nawet życia. W związku z tym osoby je wykonujące muszą bezwzględnie trzymać się zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Oczywiście, to na pracodawcy spoczywa obowiązek, by odpowiednio przeszkolić w tym zakresie członków danej załogi i sprawdzić, czy zostali zapoznani z oceną ryzyka zawodowego w przystępny i kompleksowy sposób.
| Uprawnienia na wózki widłowe – do kiedy są ważne, ile kosztują i jak je przedłużyć
To pracodawca musi również zapewnić sprawne środki ochrony indywidualnej pracowników, które chronią przed upadkiem z wysokości, takie jak szelki bezpieczeństwa czy kask ochronny na głowę. Powinna także dbać o właściwe utrzymanie stałych elementów konstrukcji budowlanych, urządzeń chroniących pracownika, na których wykonywana jest praca, oraz sprzętu ochronnego. Pracodawca ma również zapewnić bezpośredni nadzór nad realizowanymi działaniami i przestrzeganiem przez pracowników przepisów BHP. Należy opracować ściśle określoną procedurę, która byłaby wdrażana w przypadku nieszczęśliwego wypadku, np. wypadku śmiertelnego lub doznania przez pracownika ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
Skierowanie od pracodawcy na badania wysokościowe – Twoje must have
Kolejnym – niezwykle ważnym – obowiązkiem pracodawcy jest wysyłanie osób zatrudnionych na badania wysokościowe. Takie skierowanie musi zawierać m.in. informację o tym, jaki jest rodzaj badań (wstępne, okresowe lub kontrolne, zlecane np. po urazie), zakres wykonywanych obowiązków i na jakiej wysokości. Na podstawie tego lekarz medycyny pracy wyda aktualne orzeczenie lekarskie i ustali, czy dana praca wysokościowa odbywa się w czynnikach szkodliwych dla zdrowia, czy też jedynie w tzw. warunkach uciążliwych.
| Praca w budownictwie – połączenie hartu ducha i intelektu
Zależnie od tego, może Cię następnie skierować na konkretne badania lekarskie. Zazwyczaj obejmują one m.in.:
- ogólne badanie stanu zdrowia,
- badanie neurologiczne,
- badanie okulistyczne (warto wiedzieć, że do tej pory niezgodna z prawem była praca na wysokości powyżej 3 metrów w okularach, zaś od grudnia 2020 roku jest to niemożliwe we wszelkich pracach wysokościowych),
- badanie otolaryngologiczne z uwzględnieniem oceny błędnika.
Do tego katalogu dołączają też czasem testy sprawności psychoruchowej i inne. Z uwagi na to, że Twój stan zdrowia może się z wiekiem pogarszać, takie badania będziesz powtarzać okresowo: co mniej więcej 2–3 lata. Po przekroczeniu 50. roku życia należy je zaś robić co 12 miesięcy. Jeśli nic nie wzbudzi wątpliwości lekarza, wówczas wystawia Ci on orzeczenie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na wysokości.
Uprawnienia do pracy na wysokości – jak je zdobyć?
Chciałbyś wykonywać prace na wysokości, ale nie masz do tego uprawnień? Potraktuj to jako element swojego rozwoju zawodowego! Jak już wspomnieliśmy, uprawnienia do pracy na wysokości są potrzebne każdej osobie, która w ramach zatrudnienia miałaby wykonywać zadania na wysokości powyżej 1 metra. Dotyczy to więc np. wielu pracowników fizycznych w halach czy magazynach, w których towar jest składowany na wysokich regałach buforowych. Oprócz tego takie uprawnienia przydadzą się budowlańcom, monterom sieci energetycznych i telekomunikacyjnych itd.
| Pracownik fizyczny – czym błysnąć na rozmowie kwalifikacyjnej?
Tego typu prace wymagają uprawnień zdobytych na szkoleniu wysokościowym w dostępie budowlanym. Kurs ten przeznaczony jest więc dla osób, które wykonują swoje zadania na powierzchniach stałych, takich jak podesty, rusztowania czy podnośniki. Dotyczy to też pracowników, którzy muszą np. wspinać się na maszty czy słupy. W tym kontekście często pojawia się pytanie, czy praca na drabinie jest pracą na wysokości wymagającą specjalistycznych uprawnień. Odpowiedź brzmi: jak najbardziej – tak! Oczywiście, jeśli tylko z jej wykorzystaniem wznosimy się na wysokość co najmniej 1 metra.
| Aktywność fizyczna a praca fizyczna – czy to się wzajemnie wyklucza?
Ukończenia innego typu szkoleń będzie natomiast wymagała praca na wysokości w podwieszeniu lub podparciu. Uprawnienia do niej da Ci kurs wysokościowy w dostępie linowym, który zazwyczaj jest realizowany w ramach kompleksowego kursu na alpinistę przemysłowego. Wspomniany dostęp linowy dotyczy wykorzystania lin i związanego z nimi sprzętu asekurującego. Szkolenia takie są więc niezbędne do pracy zwykle na dużych wysokościach, na których z jakichś przyczyn nie można skorzystać z żadnych rusztowań, siatek ochronnych ani stabilnych platform roboczych. Kurs alpinisty przemysłowego muszą więc zrobić osoby chcące znaleźć zatrudnienie m.in. przy myciu okien i elewacji, czyszczeniu rynien, montażu różnych urządzeń na wysokości, zabezpieczeń przeciwko ptakom itp.

Prace na wysokości – kto się w nich odnajdzie?
Zdobycie uprawnień do pracy na wysokości daje szersze możliwości znalezienia pracy. Niemniej nie każdy się do niej nada. Jeżeli na przykład wiesz, że cierpisz na obezwładniający lęk wysokości czy przestrzeni – spróbuj najpierw nauczyć się nad nim panować (służą temu zwykle terapie ekspozycyjne czy poznawczo-behawioralne). Jeśli z kolei masz poczucie, że jesteś osobą raczej chaotyczną i niezorganizowaną, to także najpierw popracuj nad sobą w tym zakresie. Wykonywanie prac na wysokości wymaga bowiem świetnego zaplanowania i trzymania się wyznaczonej instrukcji działania.

Pamiętaj też, że – jak już podkreślaliśmy – w pracy na wysokości kluczowe jest bezwzględne przestrzeganie wymagań BHP. Nie ma tu miejsca na żadne, nawet najdrobniejsze odstępstwa od tych reguł – na szali leżą bowiem zdrowie i życie Twoje oraz Twoich współpracowników! Lekceważenie zagrożenia jest więc absolutnie niedopuszczalne. Pracownik wysokościowy powinien być odpowiedzialny, zachowywać zimną krew i precyzyjnie wypełniać polecenia przełożonych.
| „Work in Progress” – rozmowy o pracy, ambicjach i możliwościach dla przyszłych ludzi sukcesu!
Jeśli spełniasz te kryteria i praca na wysokości nie jest Ci straszna – na pewno warto poszerzyć swoje kompetencje i zdobyć odpowiednie uprawnienia. Wiążą się one zwykle także z wyższymi zarobkami, może się więc okazać, że to świetna inwestycja w swój rozwój, która umożliwi nadanie nowego kierunku Twojej ścieżce zawodowej.