Porady Życie zawodowe Zmianowy czas pracy – ABC
25.01.2018

Zmianowy czas pracy – ABC

25.01.2018
Autor wpisu Pracuj.pl
Ocena treści
(4)

Praca zmianowa może występować w różnych systemach czasu pracy. Decydując się na takie rozwiązanie, zatrudniający powinien respektować prawo pracowników do odpoczynku dobowego i tygodniowego. Musi także odpowiednio rekompensować wykonywanie obowiązków w niedzielę i święta.

Praca trzyzmianowa - kodeks pracy

Zgodnie z art. 128 kodeksu pracy (http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19740240141) praca zmianowa to wykonywanie obowiązków „według ustalonego rozkładu czasu pracy przewidującego zmianę pory wykonywania pracy przez poszczególnych pracowników po upływie określonej liczby godzin, dni lub tygodni.Można wprowadzać ją w różnych systemach czasu pracy, np. w ruchu ciągłym, gdy zakład działa przez 24 godziny, od poniedziałku do niedzieli. W systemie nieciągłym praca jest wykonywana na dwie zmiany (z przerwą nocną i weekendową), a w półciągłym – na trzy zmiany (z przerwą weekendową).

Ustalając rozkład czasu pracy, pracodawca musi uwzględniać przepisy prawa pracy. Może np. zlecić pracownikowi wykonywanie obowiązków w niedzielę lub święto, przyznając stosowną rekompensatę (https://porady.pracuj.pl/wynagrodzenie-za-prace-w-niedziele-i-swieta-abc/). Powinien pamiętać również, że zatrudnionemu przysługuje wolna niedziela co najmniej raz na 4 tygodnie. Konieczne jest także respektowanie prawa pracownika do co najmniej 11-godzinnego odpoczynku dobowego (https://porady.pracuj.pl/jak-poprawnie-ulozyc-harmonogram-pracy/).     

Nadgodziny w systemie zmianowym

W każdym tygodniu pracownikowi przysługuje co najmniej 35-godzinny, nieprzerwany wypoczynek. W przypadku pracy w systemie zmianowym może on być skrócony, jednak nie powinien wynosić mniej niż 24 godziny. W związku z przekroczeniem norm w jednym tygodniu, pracownik powinien pracować krócej w kolejnym. Za każdą godzinę przepracowaną ponad tygodniowy wymiar przysługuje dodatek w wysokości 100% stawki (https://zarobki.pracuj.pl/zarobki-i-prawo-pracy/praca-w-nadgodzinach-abc). 

System pracy zmianowej – zalety i wady

Praca na zmiany bywa uciążliwa, szczególnie gdy trzeba wykonywać obowiązki w nocy. Podejmowanie aktywności zawodowej o różnych porach zaburza rytm dobowy i może niekorzystnie wpływać na zdrowie, powodując np. zaburzenia snu lub kłopoty trawienne. Z drugiej strony, umożliwia uzyskiwanie wyższego wynagrodzenia. Za pracę w nocy przysługuje dodatek. Jego wysokość to 20% stawki godzinowej, wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku (https://zarobki.pracuj.pl/zarobki-i-prawo-pracy/stawka-nocna-w-pracy-ile-wynosi). Wykonywanie obowiązków w systemie zmianowym pozwala również zaplanować czas. Rozpoczęcie pracy np. o 16.00 (zamiast o 8.00) umożliwia załatwianie spraw urzędowych bez konieczności wnioskowania o dzień wolny. Można także zadbać o sprawy rodzinne - odprowadzić dziecko do szkoły itd. Z drugiej strony, niewłaściwa organizacja czasu wolnego prowadzi do przemęczenia oraz wypalenia zawodowego. System pracy zmianowej wymaga więc odpowiedniego planowania zarówno po stronie pracodawcy, jak i pracownika. Jedynie wówczas ten pierwszy może wykorzystać pełny potencjał posiadanej kadry, a ten drugi – zachować równowagę w zakresie pracy i odpoczynku. 

Oceń artykuł