Porady Życie zawodowe Odbieranie nadgodzin – co warto wiedzieć?
28.11.2017  | 5 min czytania

Odbieranie nadgodzin – co warto wiedzieć?

28.11.2017  | 5 min czytania
Autor wpisu Pracuj.pl
Ocena treści
(4)

Za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje określony prawnie dodatek finansowy. Inna forma rekompensaty za pracę w wymiarze wyższym niż ustalony to udzielenie czasu wolnego. Przeczytaj, jak obliczyć nadgodziny, gdy decydujesz się na dodatek pieniężny, i ile należy Ci się za nadgodziny w tygodniu: 50 czy 100 procent. Sprawdź też, jak wyliczyć wymiar czasu wolnego za pracę ponad normę.

Z artykułu dowiesz się:
• Jakie są przepisy prawne dotyczące nadgodzin?
• Kiedy nie musisz zostawać po godzinach?
• Jak są płatne nadgodziny?
• Ile czasu wolnego należy Ci się za nadgodziny?

Praca w godzinach nadliczbowych

Ważnym elementem każdej umowy zawieranej z pracodawcą jest określenie wymiaru czasu pracy. W odniesieniu do pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze norma dobowa wynosi 8 godzin, a tygodniowa – 40 godzin. W określonych przypadkach normy te mogą jednak zostać wydłużone. Przepisy dotyczące czasu pracy są szczegółowo określone w Kodeksie pracy – kwestia godzin nadliczbowych została ujęta w dziale VI.

| Elastyczny czas pracy – fakty i mity

Na mocy prawa pracodawca może Ci polecić wykonywanie obowiązków poza standardowymi godzinami pracy w dwóch przypadkach. Chodzi tu o sytuacje, gdy:

  • zaistniała konieczność prowadzenia akcji ratunkowej lub usunięcia nagłej awarii;
  • jest to konieczne ze względu na uzasadnione potrzeby firmy.

Oczywiście ten drugi punkt jest ujęty dość lakonicznie i pozostawia szerokie pole do interpretacji. Warto jednak wiedzieć, że pracodawca musi  przedstawić i uargumentować powód, dla którego zlecił Ci pracę po godzinach. Należy też pamiętać, że łączna liczba nadgodzin w ciągu roku nie powinna przekraczać 150. Ustalenie wyższego limitu jest możliwe wyłącznie na mocy konkretnych przepisów wewnątrzzakładowych. W takim wypadku maksymalny wymiar rocznych nadgodzin wynosi 416.

Kiedy nie musisz zostawać w pracy po godzinach?

Nieuzasadnione odmówienie pracy w godzinach nadliczbowych – gdy jej zlecenie ma uzasadnione przesłanki – stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych i może być podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (w tzw. trybie dyscyplinarnym). Oczywiście pamiętaj jednak o tym, że nie zawsze przełożony ma prawo zlecić Ci pracę po godzinach. Możesz tego odmówić, jeśli nie zaistniały takie szczególne okoliczności jak nagła sytuacja wymagająca np. rozpoczęcia akcji ratunkowej albo jeśli od Twojej obecności nie zależy zachowanie ciągłości pracy zakładu lub dotrzymanie terminu realizacji zamówienia.

| Szkolenie poza godzinami pracy – obowiązek czy przywilej?

W odniesieniu do kobiet w ciąży i osób młodocianych obowiązuje bezwzględny zakaz pracy w nadgodzinach. Pracownicy niepełnosprawni mogą przekraczać normy czasu pracy tylko w pewnych okolicznościach – tzn. gdy są zatrudnieni przy pilnowaniu mienia lub gdy lekarz wyda zaświadczenie o braku przeciwwskazań. Z kolei osoby zatrudnione w warunkach szkodliwych pracują w godzinach nadliczbowych tylko wtedy, kiedy zaistnieje konieczność prowadzenia akcji ratowniczej. Także rodziców opiekujących się dzieckiem do lat 4 obejmuje szczególna ochrona w pracy. Mają oni prawo odmówić pracy w wyższym wymiarze niż ustalony – można im ją zlecić jedynie wówczas, gdy wyrażą na to nieprzymuszoną zgodę.

Nadgodziny – ile płatne?

Za pracę w godzinach nadliczbowych należy Ci się dodatek finansowy albo czas wolny. Jeśli decydujesz się na rekompensatę pieniężną, musisz wiedzieć, że występuje ona w dwóch wariantach – 50 lub 100% – zależnych od sytuacji, w której zostałeś wyznaczony do pracy po godzinach. Wysokość takiego dodatku ustala się na podstawie stawki godzinowej.

| Dodatki do wynagrodzenia – sprawdź, co Ci się należy

Wymiar dodatku wynosi 100% stawki godzinowej, gdy nadgodziny przypadają:

  • w nocy, w niedzielę albo w święta, będące dla nas dniami wolnymi od pracy,
  • w dniu wolnym udzielonym w zamian za pracę w niedzielę albo święto,
  • po przekroczeniu tygodniowej normy czasu pracy.

W pozostałych przypadkach wysokość dodatku finansowego za pracę w godzinach nadliczbowych wynosi 50% stawki godzinowej.

| Nadgodziny dobowe i średniotygodniowe – różnice i podobieństwa

Gdy pracownik ma określoną stawkę godzinową, nie ma problemów z wyliczeniem wynagrodzenia za nadgodziny. Co jednak w przypadku tych osób, które są zatrudnione np. na etacie i mają stałą płacę miesięczną? Dla nich sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. W takiej bowiem sytuacji wylicza się wszystkie składniki płacy w danym miesiącu, dzieli ich sumę przez liczbę godzin wynikających nominalnie z wymiaru etatu, a następnie mnoży się uzyskany wynik przez liczbę godzin nadliczbowych. Wówczas uzyskuje się wartość należnego za nie wynagrodzenia.

| Stawka godzinowa dla umowy o pracę

Nadgodziny – jak liczyć, gdy chcesz za nie dzień wolny?

Inna forma rekompensaty za konieczność przepracowania nadgodzin to przyznanie dodatkowego czasu wolnego. Jeśli wybierzesz takie rozwiązanie, wówczas przysługuje Ci:

  • 1 godzina wolna za 1 godzinę pracy – jeśli sam poprosiłeś o zamianę dodatku finansowego na czas wolny,
  • 1,5 godziny wolnej za 1 godzinę pracy – jeżeli to pracodawca wystąpił z taką inicjatywą.

Udzielenie czasu wolnego powinno nastąpić przed zakończeniem okresu rozliczeniowego, w którym wystąpiły godziny nadliczbowe.

Oceń artykuł