Porady Życie zawodowe L4 w ciąży - co powinnaś wiedzieć, zanim skorzystasz?
30.06.2017  | 8 min czytania

L4 w ciąży - co powinnaś wiedzieć, zanim skorzystasz?

30.06.2017  | 8 min czytania
Autor wpisu Pracuj.pl

Pracownicom w ciąży przysługują szczególne prawa. W większości przypadków nie można wypowiedzieć im umowy o pracę czy nakazać wykonywania obowiązków w godzinach nadliczbowych lub w porze nocnej. W trakcie niezdolności do pracy, przypadającej w okresie ciąży, zatrudniona ma prawo do zasiłku chorobowego w wysokości 100% dotychczasowej pensji, jeśli odprowadzana jest składka na ubezpieczenie chorobowe.

Prawa ciężarnej pracownicy

Kodeks pracy chroni wszystkich pracowników, a niektórym grupom, m.in. kobietom w ciąży, przyznaje pewne przywileje. W zaświadczeniu lekarskim o niezdolności do pracy powinien znaleźć się kod B, który stanowi jednocześnie potwierdzenie ciąży. Od tego momentu ciężarna może korzystać z przysługujących jej przywilejów. Ochrona nie dotyczy tylko pracownic zatrudnionych na okres próbny nie dłuższy niż 1 miesiąc. Najważniejsze przepisy, odnoszące się do ciężarnych, zostały zebrane i wydane w formie broszury przez Państwową Inspekcję Pracy. Dokument w formacie PDF można znaleźć tutaj: https://www.pip.gov.pl/pl/f/v/147883/PrawoPracy-InforKobCiaza-wyd2%20Intern.pdf.

Przedłużenie umowy zawartej na czas określony, czas jednorazowej pracy przed komputerem nie dłuższy niż 50 minut z 10-minutową przerwą wliczaną do czasu pracy, zakaz zerwania umowy – pracodawcy są zobowiązani przestrzegać określonych zasad. W pewnych okolicznościach mogą zwolnić ciężarne podwładne. Chodzi o sytuacje, takie jak np.:

  • zaistnienie przyczyn uzasadniających zerwanie umowy bez wypowiedzenia (np. nieusprawiedliwiona nieobecność) – pod warunkiem, że organizacja związkowa wyrazi zgodę;
  • ogłoszenie upadłości lub likwidacji przedsiębiorstwa.

Ciąża w trakcie okresu próbnego – co wtedy?

Co wolno robić na L4 w ciąży?

W punkcie 15 zwolnienia L4 w ciąży lekarz wpisuje wskazania dotyczące jego charakteru. Cyfra 1 oznacza konieczność leżenia, cyfra 2 – brak przeciwwskazań do chodzenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek mogą kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia lekarskiego pod podanym w nim adresem. Mówi o tym art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 372 ze zm.). Jeśli kontrola ZUS nie zastanie w domu ciężarnej, która w zwolnieniu ma brak przeciwwskazań do chodzenia, to kobieta dostanie powiadomienie pisemne o konieczności złożenia w konkretnym terminie wyjaśnień dotyczących nieobecności. 

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160000372

Gdyby kobieta na L4 w ciąży chciała wyjechać, na przykład do rodziców czy na krótki urlop, powinna najpierw zasięgnąć opinii lekarskiej. Jeśli według lekarza prowadzącego ciążę nie ma żadnych przeciwwskazań do zmiany miejsca pobytu w trakcie zwolnienia, to ciężarna powinna poinformować drogą pisemną płatnika zasiłku chorobowego, że w danym okresie będzie przebywała pod innym adresem niż wskazany w zwolnieniu. Informacje składa się do dowolnej jednostki ZUS lub bezpośrednio do jednostki, która wypłaca jej zasiłek chorobowy.

Czego nie wolno robić na L4 w ciąży?

Zwolnienie lekarskie wystawiane jest dla chorego, który potrzebuje czasu, aby dojść do pełnego zdrowia i sprawności. W przypadku kobiety oczekującej dziecka oznacza to, że otrzymuje ona zwolnienie na donoszenie i pomyślne rozwiązanie ciąży. Dlatego w trakcie zwolnienia L4 w ciąży nie wolno kobiecie podejmować żadnych zarobkowych prac dodatkowych w domu.

Jeżeli natomiast kobieta na L4 w ciąży chce podjąć lub kontynuować swoją edukację na studiach podyplomowych lub szkoleniach, wszystko zależy od rodzaju zwolnienia lekarskiego. Jeśli zostało ono wystawione z numerem 1 – ciężarna bezwzględnie musi pozostać w domu. W przypadku L4 z numerem 2 kwestię dodatkowej edukacji warto najpierw skonsultować z lekarzem prowadzącym ciążę. Jeśli nie widzi on przeciwwskazań do takich aktywności, można się na nią zdecydować.

Kobieta w ciąży może stracić prawo do świadczenia chorobowego w przypadku wykorzystywania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem i udowodnienia tego przez kontrolę ZUS lub płatnika składek.

Czy na L4 w ciąży można wyjechać za granicę?

Fakt wyjazdu na okres zwolnienia lekarskiego do innego miejsca pobytu niż miejsce zamieszkania nie stanowi podstawy do pozbawienia kobiety na L4 w ciąży świadczenia chorobowego. Jeśli więc lekarz w zaświadczeniu ZUS ZLA wpisze zagraniczny adres jako miejsce pobytu chorej, należy domniemywać, że nie widzi przeciwwskazań, aby kobieta w ciąży wyjechała za granicę.

Przepisy prawne nie regulują również sytuacji, w której na zmianę miejsca pobytu decyduje się kobieta w ciąży już po dostarczeniu pracodawcy zwolnienia lekarskiego. Powinna ona powiadomić zakład pracy o nowym adresie pobytu, a najlepiej dostarczyć także kolejne zaświadczenie od lekarza prowadzącego ciążę: o braku przeciwwskazań do zmiany miejsca pobytu. 

ZUS ma prawo skontrolować kobietę w ciąży, wzywając ją na stawienie się na badania w Polsce. Jednak lekarz orzecznik nie będzie ryzykował zmuszania kobiety do kolejnej podróży, która ponadto jest zbyt kosztowna dla samego ZUS. Na wniosek osoby wezwanej Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest bowiem zmuszony pokryć wszystkie koszty przejazdu na badania.  

Kobieta w ciąży może również dostarczyć do zakładu pracy lub płatnika składek chorobowych kolejne zaświadczenie wystawione przez lekarza zagranicznego, pod pewnymi warunkami:

  • musi ono spełniać polskie standardy określone w par. 5 rozporządzenia z 2 kwietnia 2012 roku w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 24 kwietnia 2012 r., poz. 444, http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120000444). Konieczne jest, aby znalazły się w nim: nazwa zagranicznego zakładu leczniczego lub imię i nazwisko zagranicznego lekarza, data wystawienia i podpis oraz określenie dat początkowych i końcowych niezdolności do pracy;
  • powinno być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego na język polski, chyba że zostało wystawione w krajach Unii Europejskiej – wtedy tłumaczenie nie jest potrzebne;
  • zaświadczenie i jego tłumaczenie musi być dostarczone do pracodawcy nie później niż w ciągu 7 dni od jego otrzymania. Jeśli dokumenty są wysyłane pocztą, za datę ich dostarczenia do pracodawcy uznaje się datę stempla pocztowego.

Czy L4 w ciąży jest płatne w 100%?

Pracownica, która spodziewa się dziecka, ma prawo przebywać na zwolnieniu lekarskim maksymalnie przez 270 dni. Przysługuje jej wynagrodzenie za czas choroby w ciąży. Wysokość świadczenia to 100% dotychczasowej pensji. Najczęściej pracownicy mogą liczyć na zasiłek w wymiarze 80% poborów. Przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy wynagrodzenie wypłaca pracodawca, a przez pozostały okres – ZUS. Prawo do zasiłku przysługuje, jeśli składka chorobowa takiej pracownicy jest opłacana. Nie ma znaczenia, czy  jest ona zatrudniona na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Aby zyskać prawo do zasiłku, należy okazać zaświadczenie wydane przez ginekologa lub przez lekarza ogólnego. 

W 2018 roku wprowadzony został system elektronicznych zwolnień lekarskich, tzw. e-ZLA. Jeśli pracodawca posiada profil informacyjny na Platformie Usług Elektronicznych, otrzyma zwolnienie pracownicy w ciąży bezpośrednio od lekarza. Jeśli jednak pracodawca nie posiada profilu PUE lub płatnikiem zasiłku jest ZUS, ciężarna powinna dostarczyć zaświadczenie lekarskie do pracodawcy lub do ZUS nie później niż w ciągu 7 dni od jego otrzymania. Termin 7 dni jest liczony od dnia następnego po dniu otrzymania zwolnienia. Jeśli ostatni dzień dostarczenia zwolnienia lekarskiego przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, wtedy termin wydłuża się na kolejny dzień po nim. 

Okres zwolnienia lekarskiego w ciąży nie zmniejsza wymiaru urlopu macierzyńskiego.

Zwolnienie lekarskie a prawa pracownika

Czy L4 w ciąży wlicza się do stażu pracy?

Staż pracy to łączna długość okresów zatrudnienia, które mają znaczenie przy ustalaniu uprawnień pracowniczych, jak:

  • liczba dni urlopu wypoczynkowego,
  • prawo do dłuższego okresu wypowiedzenia,
  • prawo do emerytury,
  • prawo do nagrody jubileuszowej,
  • prawo do odprawy

Warto pamiętać, że staż pracy obejmuje nie tylko okresy jej faktycznego wykonywania, ale również czas, kiedy pracownik jej nie świadczył. Zarówno L4 w ciąży, jak i urlop macierzyński oraz wychowawczy wliczane są do stażu pracy, jeżeli pracownica posiada stałe zatrudnienie. 

Jak policzyć staż pracy, od którego zależy wymiar urlopu?

Czy na L4 w ciąży nalicza się urlop?

Prawo do urlopu wypoczynkowego na dany rok pracownik nabywa pierwszego dnia roku kalendarzowego, „z góry”. Nieobecności, które obniżają jego wymiar proporcjonalnie do czasu nieobecności, to:

  • urlop bezpłatny dłuższy niż miesiąc,
  • urlop wychowawczy dłuższy niż miesiąc,
  • odbywanie zasadniczej służby wojskowej lub jej form zastępczych,
  • tymczasowe aresztowanie,
  • konieczność odbycia kary pozbawienia wolności,
  • nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy.

Natomiast zwolnienie chorobowe czy urlop macierzyński nie pozbawiają pracownika prawa do urlopu wypoczynkowego w pełnej jego wysokości, podobnie jak w okresie faktycznego świadczenia pracy

Urlop macierzyński

Pracownicy, która urodziła dziecko i jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

  • 20 tygodni, gdy urodziła jedno dziecko w trakcie jednego porodu;
  • 31 tygodni, gdy urodziła dwoje dzieci w trakcie jednego porodu;
  • 33 tygodni, gdy urodziła troje dzieci w trakcie jednego porodu;
  • 35 tygodni, gdy urodziła czworo dzieci w trakcie jednego porodu;
  • 37 tygodni, gdy urodziła pięcioro lub więcej dzieci w trakcie jednego porodu.

Urlop rozpoczyna się przeważnie w dniu narodzin dziecka, ale zdarza się, że pracownica wykorzystuje go wcześniej. Przed przewidywaną datą porodu można wykorzystać maksymalnie 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Zatrudniona otrzymuje zasiłek w ciąży. Świadczenie przysługuje także przed porodem, jeśli ubezpieczona okaże zaświadczenie lekarskie z przewidywaną datą narodzin dziecka. Pracującym rodzicom przysługuje również prawo do urlopów: na warunkach macierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego i wychowawczego.

Poznaj 4 uprawnienia rodzicielskie w pracy

Oceń artykuł