Porady Życie zawodowe Bezrobocie w Polsce – GUS
15.07.2018  | 8 min czytania

Bezrobocie w Polsce – GUS

15.07.2018  | 8 min czytania
Autor wpisu Pracuj.pl

Bezrobocie w Polsce utrzymuje się na niskim poziomie w porównaniu z sytuacją, która miała miejsce w latach 90. minionego stulecia. Wzrost liczby osób bezrobotnych w tym czasie wynikał przede wszystkim z przemian gospodarczych. Obecnie bezrobocie w Polsce jest spowodowane m.in. niedostosowaniem systemu kształcenia do wymogów rynku pracy, ale też wieloma innymi czynnikami.

Stopa bezrobocia wg GUS

Wskaźniki obrazujące zjawisko bezrobocia w Polsce obliczane i publikowane przez Główny Urząd Statystyczny to:

  • stopa bezrobocia rejestrowanego – procentowy udział osób bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy w grupie składającej się z pracowników i osób bezrobotnych. Przy obliczaniu tego wskaźnika nie uwzględnia się osób, które nie pracują i nie są zarejestrowane w urzędach pracy;   
  • stopa bezrobocia wg BAEL – wskaźnik obrazujący odsetek osób bezrobotnych w wieku 15-74 lata, które:

– nie pracowały w tygodniu, w którym było przeprowadzane Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności,

– w okresie 4 tygodni poprzedzających badanie aktywnie poszukiwały zatrudnienia,

– wykazywały gotowość do podjęcia pracy.

Czy bezrobocie w Polsce spada?

W kwietniu 2019 roku w urzędach pracy zarejestrowanych było 940 tys. bezrobotnych. Ich liczba była o 45 tys. niższa niż w marcu 2019 roku i o 102 tys. niższa niż w marcu 2018 r. Stopa bezrobocia w Polsce regularnie więc maleje - zwłaszcza w porównaniu z samym początkiem lat 90., kiedy w ciągu roku wzrastało ono lawinowo, o ponad 2 tys. procent.

Warto pamiętać jednak, że dane z lat 90. nie są do końca wiarygodne. W badaniach prowadzonych w tamtym czasie przez GUS nie uwzględniano tzw. szarej strefy. Nie była także prowadzona analiza BAEL. Realne dane, do których odnoszą się eksperci zajmujący się rynkiem pracy, to ostatnie 20-25 lat. Osiągnięte jednak w kwietniu 2019 r. 5,6 proc. jest wynikiem niższym niż w roku 2018. Można przyjąć, że jest to najniższy wskaźnik bezrobocia od momentu transformacji ustrojowej w latach 90.

Bezrobocie utrzymujące się w granicach 3-5 procent nazywane jest frykcyjnym. Związane jest z przerwami w zatrudnieniu powstającymi w momencie zwolnienia się z pracy lub poszukiwania jej w nowym miejscu zamieszkania. Stan bezrobocia utrzymujący się na poziomie frykcyjnym oznacza w praktyce pełną równowagę na rynku pracy.

Rynek pracownika – czy na pewno zmiana pracy to dzisiaj łatwa sprawa?

Co wpływa na bezrobocie w Polsce?

Wśród słabości polskiego rynku pracy wpływających na poziom bezrobocia wymieniane są m.in:

  • wzrost deficytu pracowników, szczególnie w zawodach o nieatrakcyjnych warunkach pracy i z niskim wynagrodzeniem;
  • brak kompetencji przydatnych na rynku pracy, o czym świadczy wysoki udział wśród bezrobotnych osób młodych poniżej 30. roku życia (26,9%) oraz starszych mężczyzn. 63,7% zarejestrowanych bezrobotnych mężczyzn posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe, gimnazjalne, podstawowe i niepełne podstawowe;
  • brak systemowej edukacji dającej praktyczne doświadczenie osobom rozpoczynającym poszukiwanie pracy, przez co ich kompetencje nie są w pełni dopasowane do wymagań pracodawców;
  • duża liczba osób biernych zawodowo w wieku produkcyjnym, nieujętych w rejestrach urzędów; 
  • brak zaangażowania i wsparcia dla pracodawców w rozwój umiejętności i kwalifikacji własnych pracowników.

To wnioski autorów badania „Barometr zawodów 2018” przeprowadzonego po raz trzeci w Polsce na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i we współpracy z urzędami pracy.

https://barometrzawodow.pl/userfiles/Barometr/2019/raport_ogolnopolski_pl.pdf

Bezrobocie w Polsce – gdzie najwyższe i najniższe?

Bezrobocie w Polsce jest zróżnicowane m.in. ze względu na regiony. W kwietniu 2019 r., według danych GUS, najniższy odsetek osób nieaktywnych zawodowo występował w Wielkopolsce (3%), na Śląsku (4,2%) i w Małopolsce (4,5%), a najwyższy w województwach: warmińsko-mazurskim (9,7%), kujawsko-pomorskim i mazowieckim (8,4%).

Wśród powiatów z najwyższym bezrobociem w Polsce znajdują się: 

  • powiat szydłowiecki w województwie mazowieckim,
  • powiat braniewski w województwie warmińsko-mazurskim.

Oba te powiaty pozostają w czołówce polskich regionów najwyższego bezrobocia, gdzie sytuacja nie zmienia się na lepsze od lat. 

Najłatwiej znaleźć pracę w dużych ośrodkach miejskich, jak Poznań, gdzie bezrobocie w 2019 roku osiągnęło 1,3%, oraz w Warszawie – tutaj bezrobocie wyniosło 1,4%.

Kim są polscy bezrobotni?

Na rynku pracy statystycznym bezrobotnym jest najczęściej młody mężczyzna w wieku 25-34 lata, którego edukacja została zakończona na etapie gimnazjum. Takie wnioski płyną z raportu GUS podsumowującego III kwartał 2018 roku.

Najniższy odsetek bezrobotnych odnotowany został wśród osób z wyższym wykształceniem. Jednak do zawodów nadwyżkowych, w których więcej jest kandydatów na miejsca pracy niż stanowisk, należą:

  • ekonomista,
  • filozof,
  • historyk,
  • politolog
  • kulturoznawca
  • pedagog.

Związane jest to przede wszystkim ze zbyt ogólnymi umiejętnościami, jakie dają studia na tych kierunkach. Absolwenci wyższych uczelni są coraz częściej zmuszeni uzupełniać swoje wykształcenie, np. decydując się na studia podyplomowe.

Istotny wpływ na zmniejszenie bezrobocia w Polsce mają więc działania wspierające ideę kształcenia ustawicznego, przez całe życie. Ich wdrożenie w życie wymaga jednocześnie zaangażowania firm w powstawanie dualnego systemu kształcenia zawodowego. Konieczne jest stworzenie zespołu fachowców pośredniczących we współpracy firm ze szkołami, a jednocześnie pracujących w organizacjach pracodawców. Niestety, w przypadku średnich i małych firm, które funkcjonują w Polsce, włączenie się w proces kształcenia zawodowego jest często zbyt kosztowne. 

Jakie jest bezrobocie w Europie?

Bezrobocie w Polsce – w jakich branżach najczęściej?

Jak podaje GUS, w czołówce zawodów wyuczonych przez największą liczbę osób bezrobotnych od lat plasują się stanowiska, takie jak: 

  • sprzedawca,
  • kucharz,
  • robotnik gospodarczy,
  • ślusarz,
  • pomocniczy robotnik budowlany,
  • technik ekonomista,
  • murarz,
  • krawiec,
  • fryzjer,
  • sprzątaczka biurowa.

Źródło danych: https://www.gov.pl/documents/1048151/1060973/Zarejestrowani_bezrobotni_oraz_wolne_miejsca_pracy_i_miejsca_aktywizacji__I_polrocze_2018.pdf/8ae66e77-7f73-81c7-f9e0-14c9c5bba407

Z czego wynika bezrobocie w Polsce?

Co ciekawe, według badania „Barometr zawodów 2018” wśród zawodów deficytowych, czyli takich, w których pracodawcom najtrudniej znaleźć osoby do pracy, znajdują się te same profesje, które pojawiają się wśród wyuczonych przez bezrobotnych, m.in.

  • ślusarze,
  • stolarze,
  • krawcy,
  • specjaliści z branży budowlanej,
  • wykwalifikowani operatorzy maszyn,
  • wykwalifikowani opiekunowie i pielęgniarze,
  • pracownicy branży gastronomicznej: piekarze, cukiernicy i kucharze.

Osoby poszukujące pracy w tych obszarach często nie znajdują zatrudnienia z powodu niewystarczającego doświadczenia i umiejętności praktycznych. Nie są więc w stanie sprostać wymaganiom pracodawców. Częstym powodem nieotrzymania zatrudnienia w zawodach deficytowych jest także brak znajomości języków obcych. 

Sami zainteresowani nie chcą też czasem podjąć zatrudnienia ze względu na nieatrakcyjne, trudne lub szkodliwe warunki pracy, zbyt niską płacę, konieczność długich dojazdów do zakładu pracy lub braku aktualnych uprawnień do jej wykonywania. 

Problemem jest nie tylko brak wystarczających kwalifikacji osób bezrobotnych, ale również ich chęci do poszerzania swoich umiejętności. Urzędy pracy oferują zarejestrowanym bezrobotnym szkolenia zawodowe (indywidualne i grupowe), staże, przygotowanie zawodowe dorosłych, stypendia z tytułu kontynuacji nauki czy dofinansowanie studiów podyplomowych. Nie są jednak w stanie wpłynąć na tych, którzy nie chcą podjąć takich wyzwań. Część bezrobotnych utrzymuje się z zasiłków oraz innych świadczeń gminnych i państwowych. Niektórzy pracują nielegalnie i nie chcą z tego rezygnować na rzecz umowy o pracę

Oceń artykuł